In Moskou zijn op 25 mei huiszoekingen gehouden bij het gerenommeerde avantgardetheater Gogol Tsentr en zijn artistiek leider Kirill Serebrennikov op verdenking van verduistering van subsidiegeld. 17 medewerkers van het theater zijn verhoord en de voormalige directeur en de boekhouder zijn aangehouden. De boekhouder wordt inmiddels verdacht van verduistering van 1,2 miljoen roebel (18.000 euro).

In de Russische Doema is een speciale hoorzitting gehouden om te praten over jeugdbeleid. Sinds de anti-corruptieprotesten van 26 maart zijn alle ogen op de Russische jeugd gericht. Ondanks dat het aandeel jongeren in de protestactie achteraf wel meeviel, lijken de Russische autoriteiten zich grote zorgen te maken over het gebrek aan contact met de jongste generatie, bij wie de buitenwereld bijna uitsluitend via de sociale media en internet binnenkomt.

Vele duizenden Moskovieten gingen zondag 14 mei de straat op om te demonstreren tegen de geplande sloop van sovjet-flats uit de tijd van Chroesjtsjov. Wat als apolitiek protest begon, groeit uit tot een geduchte pressiegroep waarmee de politiek rekening moet houden.

De Amerikaanse en Europese sancties tegen Russische personen en bedrijven zijn wel degelijk een bedreiging voor Rusland. Door de westerse sancties, die zijn ingesteld in reactie op de annexatie van de Krim en het gewapende separatisme in Oost-Oekraïne, loopt de Russische economie achterstand op in haar ontwikkeling.

Opnieuw speelt deze week op het Eurovisiesongfestival in Kiev de Krim een politieke hoofdrol. En opnieuw betreft het een ruzie tussen Rusland en Oekraïne. Vorig jaar was Rusland verontwaardigd omdat Oekraïne de Krim-Tataarse zangeres Jamala selecteerde, die met haar lied 1944 Stalins deportatie van haar volk bezong. Tot woede van de Russen won Jamala ook nog en daarom is het 62ste festival dit jaar in Kiev.

Dit jaar selecteerde Rusland de gehandicapte zangeres Joelia Samojlova, maar de Oekraïense veiligheidsdiensten weigerden haar een visum te geven omdat ze in 2015 via Russisch grondgebied naar de Krim reisde zonder daarvoor speciale toestemming te vragen. Rusland kreeg nog de optie om Samojlova toch te laten optreden via een satellietverbinding of om een andere kandidaat te sturen, maar besloot zich volledig terug te trekken.

De verontwaardiging in Moskou was groot. De Russische onderminister van Buitenlandse zaken Grigori Karasin noemde het besluit van Oekraïne een ‘schandalige, cynische en onmenselijke daad’. Maria Zacharova, de woordvoerder van Buitenlandse zaken, schreef op Facebook: ‘De huidige Oekraïense autoriteiten laten wederom zien dat het regime besmet is met Russofobe paranoia en nationalistische complexen’. Ze voegde daaraan toe: ‘Blijkbaar is Kiev echt bang voor een fragiel meisje.’

 

Dat Rusland niet geweten heeft dat Samojlova's bezoek aan de Krim problemen zou opleveren is onwaarschijnlijk. Al meer dan 100 Russische artiesten belandden op de zwarte lijst na 'illegale' bezoeken aan de Krim. De deelnemers aan het songfestival zijn er door Kiev meermaals op gewezen dat er een nieuwe wet is, die niet-Oekraïense burgers de toegang tot Oekraïne weigert, wanneer ze zonder toestemming via niet-Oekraïens grondgebied de Krim hebben bezocht.

Voor een aantal waarnemers, zoals politiek analist Anton Sjechovtsov, is dat aanleiding te veronderstellen dat de keuze voor Samojlova een vooropgezet plan moet zijn geweest. Hij noemt de Russische actie een manoeuvre in de ‘hybride’ oorlogsvoering. Rusland wist dat Samojlova niet zou worden toegelaten. Het nomineerde daarom opzettelijk de vrouw in rolstoel, wetende dat er over het inreisverbod in Europa verontwaardiging zou ontstaan. Het geeft Rusland de kans Oekraïne weer eens openlijk in diskrediet te brengen, aldus Sjechovtsov. Het Kremlin zette Oekraïne klem, want toelating van Samojlova ondermijnt de wet en erkent daarmee de ‘Russische status’ van de Krim, is de redenering.

Vorig jaar wekte Jamala de Russische woede met haar songtekst: ‘Wanneer er vreemdelingen komen, dringen ze je huis binnen. Ze vermoorden jullie allemaal en zeggen We zijn niet schuldig'. Stalin liet in 1944 verschillende Kaukasus-volkeren naar Centraal-Azië deporteren op beschuldiging van collaboratie met de nazi's. Van de 240.000 gedeporteerde Krim-Tataren zijn er volgens de Tataren zelf minstens 100.000 omgekomen. Pas eind jaren 80, met het begin van Gorbstajovs perestrojka, kregen de Krim-Tataren toestemming naar huis terug te keren.

Russische parlementariërs reageerden ontzet op de songtekst en en probeerden de organisatie van het Eurovisiesongfestival te bewegen het lied als 'politiek' te diskwalificeren. Maar het optreden mocht gewoon doorgaan. Dubbel zuur was dat Jamala won, terwijl Rusland, dat vooraf als favoriet werd aangemerkt, op de derde plaats eindigde. Dat het lied van Jamala niet alleen naar de Stalin-tijd verwees, maar tevens kritiek bevatten op de Russische annexatie van de Krim is in Rusland niet onopgemerkt gebleven.

De Krim-Tataren, die zichzelf beschouwen als de oorspronkelijke bewoners van het schiereiland, hebben zich in 2014 direct achter het nieuwe bewind in Kiev geschaard en verwerpen de inlijving van hun grondgebied als een nieuwe daad van agressie van Rusland. Enkele Krim-Tataarse activisten zitten inmiddels in Rusland gevangen.

 

 Joelia Samojlova geeft deze week een concert in Sebastopol, op de Krim. Zaterdag is de finale van het Eurovisiesongfestival in Kiev. Die avond zingt Samojlova het Russische volkslied bij een basketbalwedstrijd in Moskou.

Volgens de laatste cijfers van het sociologisch onderzoeksbureau Levada Center zou 48 procent van de Russen op Vladimir Poetin stemmen als er nu presidentsverkiezingen zouden zijn. Dat is een daling van 5 procentpunten ten opzichte van eenzelfde peiling in januari 2016. Het Levada Center, onafhankelijk van de staat, baseert zijn opinieonderzoek op huis-aan-huis-interviews om politiek-correcte antwoorden te vermijden. Sinds een half jaar is het instituut door de overheid verplicht om het etiket 'buitenlandse agent' te voeren.

De bomaanslag op een waarnemerskonvooi van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) nabij Loegansk in de Donbas, waarbij één Amerikaanse OVSE’er werd gedood en twee OVSE’ers gewond raakten toe hun auto op een landmijn reed, is geen reden om een zwaardere vredesmissie van ‘blauwhelmen’ onder auspiciën van de Verenigde Naties (VN) naar Oost-Oekraïne te sturen. De Russische regering heeft het voorstel van de Oekraïense president Petro Porosjenko afgewezen om de OVSE-waarnemers te vervangen door een meer militair opgetuigde VN-missie.

Ondanks de economische recessie in Rusland zelf is het aantal Russische miljardairs in 2016 volgens het Amerikaanse tijdschrift Forbes toegenomen. De cijfers van Forbes, dat jaarlijks ranglijsten van de rijkste ondernemers in de hele wereld publiceert, illustreren dat de verschillen tussen hyperrijk, rijk, bovenmodaal, doorsnee en arm in Rusland toenemen.