Halbe Zijlstra was in 2016 niet de enige die Rusland als serieuze bedreiging voor de Baltische landen afschilderde. Vlak nadat Trump gekozen was tot president zei de Amerikaanse generaal Jack Keane dat Rusland mogelijk een invasie aan het plannen was in de Baltische landen om dat gebied bij Rusland te trekken zoals de Krim twee jaar eerder. Wat denken Europese experts daarover en achten de Balten zelf een Russische invasie reëel?

zapad 2017 russian drillsGebied waar afgelopen najaar Rusland en Belarus de grote militaire oefening Zapad hielden.

door Hella Rottenberg

Het is onmiskenbaar dat Rusland zijn militaire aanwezigheid rond de Baltische Staten de afgelopen jaren heeft vergroot. Het Noordwestelijke militaire district wordt sterk gemoderniseerd, Russische straaljagers maken vluchten over de Oostzee en schenden daarbij ‘per ongeluk’ het luchtruim, de Russische marine oefent druk in de Oostzee, afgelopen najaar hield Rusland samen met Belarus de grote militaire oefening Zapad en in de Russische enclave Kaliningrad zijn korte-afstandsraketten van het type Iskander geplaatst, die ook een kernkop kunnen dragen.

Moet dit worden gelezen als een signaal dat Rusland zich daadwerkelijk voorbereidt op een inval? Publicist Edward Lucas, die de Baltische Staten en Rusland goed kent en al in 2008 met zijn boek De nieuwe koude oorlog, hoe het Kremlin Rusland en de wereld bedreigt het Westen wilde wakkerschudden, gelooft daar niets van.

‘Rusland wil de Baltische staten niet heroveren,’ zegt Lucas desgevraagd vanuit Londen. ‘Rusland realiseert zich dat een bezetting heel kostbaar zou zijn en dat dit het Westen tot razernij zou brengen, zelfs wanneer het geen oorlog wil voeren voor de Baltische landen. Rusland is bezig met beïnvloedings-acties, het gebruikt geld, propaganda en ondermijning om de Baltische landen intern te verzwakken, om hun banden met het Westen aan te tasten en om de Russische politieke, diplomatieke en economische invloed te vergroten. Het militair sabelgekletter moet je zien als psychologische oorlogsvoering, niet als een preludering op oorlog.’

Ook de Duitse militaire expert Hannes Adomeit, bepaald geen Putin Versteher, noemt een directe militaire interventie niet realistisch. ‘Poetin is niet stom,’ zegt hij. ‘Directe militaire interventie tegen EU en NAVO-leden zou een bloedige ellende worden. Het zou geen succes zijn zoals de Krim, maar erger dan de contraproductieve effecten van de interventie in de Donbas.’

Existentiële dreiging

Hoe de Baltische landen zelf de dreiging vanuit Rusland inschatten, is te vinden in rapporten van hun veiligheidsdiensten. Het meest recente rapport komt uit Estland. International Security and Estonia 2018 is gemaakt door de Estse buitenlandse inlichtingendienst. Het is evident dat Rusland als bedreiging wordt beschouwd: van de 67 pagina’s in het rapport zijn er 57 aan Rusland gewijd. Het restant gaat over terrorisme en Noord-Korea.

Het rapport noemt Rusland de ‘enige existentiële bedreiging van de soevereiniteit van Estland en de andere Baltische landen’. Het autoritaire regime in Rusland heeft volgens de Esten als ‘hoogste prioriteit de buurlanden politiek te overheersen’ en zal daarvoor militaire drukmiddelen inzetten.

lees meer