Hervormers in Rusland hebben zich er schoorvoetend bij neergelegd dat een nieuwe periode van stagnatie is ingegaan. Poetin zal hen nooit verkiezen boven de machtsorganen die zijn regime in stand houden, zegt columnist Dmitri Travin. Ook al is dat slecht voor het zakenklimaat.

OeljoekajevTaiwanNews 2Minister van Economische handel Oeljoekajev, op heterdaad 'betrapt' bij het aannemen van smeergeld, staat voor de rechter.

door Dmitri Travin

Nu duidelijk is geworden dat zelfs na de 'maart-verkiezingen van Poetin' van serieuze hervormingen geen sprake zal zijn, heeft onder optimisten de laatste maanden de 'theorie van de kleine zaken' aan populariteit gewonnen. De kern daarvan is dat je het systeem ook met ministapjes kunt hervormen. Je zou Poetin er bijvoorbeeld toe kunnen bewegen de almacht van de geweldsinstituties te beperken. Economen praten immers al lang over het gebrek aan bescherming voor privébezit in Rusland en over het feit dat aanvallen op het zakenleven een vreselijker investeringsklimaat creëren dan het weer in Petersburg in maart. Bovendien zijn het geen criminelen die dat doen, maar mensen die officieel door de staat zijn aangesteld om ons te beschermen. Als we die een beetje kunnen beteugelen, dan zul je zien dat het land het kapitaal krijgt dat noodzakelijk is voor zijn ontwikkeling, is de gedachtegang.

De theorie van de kleine stapjes erkent dat Poetin niet zal afzien van zijn machtsmonopolie. Dat hij zich niet met het Westen zal verzoenen, omdat hij de Krim niet zal opgeven. Dat hij het onderwijs niet zal ontwikkelen, omdat hij daar geen geld voor heeft. Dat hij niet zal afzien van 'importsubstitutie' [het stimuleren van de eigen industrie om de klappen van de westerse boycot op te vangen - red.] omdat dat gezichtsverlies betekent. Maar wie weet kan hij dan in ieder geval hen die het zakenleven belagen in toom weten te krijgen? Het regime blijft dan weliswaar autoritair en autarkisch, maar wordt in ieder geval effectiever. Het bereiken van dat tussentijdse resultaat zal dan een belangrijke mijlpaal zijn op de grote weg naar de vrijheid, waar wij kennelijk nog niet rijp voor zijn. 

Siloviki vs slaboviki

Theoretisch is dat juist. In de politiek bestaan concurrerende belangengroepen. Een autocraat speelt vaak met de tegenstellingen om zijn regime in stand te houden. En als het progressieve kamp hem naar zijn kant weet te trekken door de conservatieve groep te marginaliseren, dan is dat winst voor het land. De ellende is alleen dat er geen enkele aanleiding is te hopen dat er een serieus conflict tussen de president en de machtsministeries op handen is. Niet omdat Poetin zelf uit die koker komt (hij is een pragmaticus en houdt niet vast aan het principe van corporatieve solidariteit als dat voor hem onvoordelig is). Het probleem voor de hervormers is dat, geredeneerd vanuit gezond verstand, de siloviki [zo noemt men in Rusland vertegenwoordigers van de sterke arm - red.] dichter bij Poetin staan dan de slaboviki [tegenover silovik = strongman munt Travin de term slabovik = zwakkeling - red.]. De siloviki kunnen hem persoonlijk meer geven, terwijl de slaboviki om onbegrijpelijke redenen vooral het lot van het vaderland ter harte gaat.

Lees meer